Jesienne odżywianie rzepaku kluczem do dobrego przezimowania

Jesień to jeden z najważniejszych okresów w uprawie rzepaku ozimego. W tym czasie rośliny budują system korzeniowy, tworzą rozetę liściową i przygotowują się do zimowego spoczynku. Od ich kondycji przed nastaniem mrozów w dużej mierze zależy sposób rozpoczęcia wiosennej wegetacji, a tym samym możliwość wykorzystania potencjału plonotwórczego plantacji. Dlatego odpowiednie zaopatrzenie rzepaku w składniki pokarmowe powinno być jednym z najważniejszych elementów jesiennej agrotechniki.

Jesienią rzepak buduje podstawę przyszłego plonu

Rzepak ozimy należy do roślin o wysokich wymaganiach pokarmowych, a jego rozwój jesienią ma ogromne znaczenie dla dalszego przebiegu wegetacji. Szczególnie intensywny wzrost przypada na fazę od czwartego do ósmego liścia, czyli BBCH 13–18. W tym okresie roślina rozwija część nadziemną, ale przede wszystkim buduje system korzeniowy i kształtuje rozetę.

Prawidłowo przygotowany do zimy rzepak powinien mieć silny system korzeniowy, odpowiednio rozwiniętą rozetę oraz nisko osadzoną szyjkę korzeniową. Ważne jest przy tym zachowanie właściwych proporcji pomiędzy częścią nadziemną i korzeniem. Nadmiernie wybujałe rośliny nie są lepiej przygotowane do zimy. Przeciwnie, zbyt intensywny wzrost jesienią może pogorszyć ich zahartowanie i zwiększyć podatność na uszkodzenia.

Znaczenie prawidłowego rozwoju jest jeszcze większe na plantacjach założonych z opóźnieniem. Późniejszy siew oznacza krótszy czas na wytworzenie odpowiedniej rozety i systemu korzeniowego, dlatego wykorzystanie dostępnych składników pokarmowych musi być szczególnie efektywne.

Podstawą nawożenia są makroelementy

Rzepak ma duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe. Przy plonie około 4 t nasion z hektara całkowite pobranie może wynosić około 240 kg azotu, 120 kg fosforu, 320 kg potasu, 32 kg magnezu i 60 kg siarki. Do tego dochodzi zapotrzebowanie na mikroelementy, wśród których szczególne znaczenie mają bor, mangan, molibden, cynk i miedź.

Tak duże potrzeby pokarmowe powodują, że podstawą programu nawożenia powinno być odpowiednie zaopatrzenie gleby w makroelementy. Fosfor i potas należy przede wszystkim dostarczyć w nawożeniu doglebowym, aby składniki były dostępne dla rozwijającego się systemu korzeniowego już od początku wegetacji.

Do nawożenia rzepaku można wykorzystać nawozy wieloskładnikowe z grupy POLIFOSKA, które pozwalają jednocześnie dostarczyć kilku ważnych składników pokarmowych. W zależności od zasobności stanowiska i potrzeb plantacji można również wykorzystać POLIDAP®Zobacz produkt jako źródło fosforu i azotu. Takie rozwiązania pozwalają zbudować podstawę nawożenia, którą w dalszej części wegetacji można uzupełnić w zależności od kondycji roślin.

Fosfor i potas przygotowują rzepak do zimy

Fosfor ma szczególne znaczenie dla rozwoju systemu korzeniowego oraz prawidłowego przebiegu procesów energetycznych zachodzących w roślinie. Jego odpowiednia dostępność jesienią sprzyja tworzeniu mocnego korzenia, który jest podstawą prawidłowego rozwoju rzepaku przed zimą i po ruszeniu wiosennej wegetacji.

Nie mniej ważny jest potas. Pierwiastek ten reguluje gospodarkę wodną roślin i wpływa na transport składników pokarmowych oraz asymilatów. Odpowiednie odżywienie potasem poprawia również tolerancję rzepaku na stresy związane z niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Jesienią ma to szczególne znaczenie, ponieważ potas zwiększa koncentrację soku komórkowego, co pomaga roślinom lepiej znosić spadki temperatury. W dobrze rozwiniętej plantacji rzepak jesienią pobiera znaczne ilości potasu. Dlatego nie należy traktować tego składnika wyłącznie jako elementu nawożenia wiosennego. Jego obecność w nawożeniu przedsiewnym jest jednym z warunków zbudowania roślin dobrze przygotowanych do zimowania.

Z azotem jesienią trzeba zachować umiar

Azot jest niezbędny do budowania biomasy rzepaku, jednak jesienią szczególnie ważne jest dostosowanie jego ilości do rzeczywistych potrzeb plantacji. Przy długiej i ciepłej jesieni nadmiar azotu może prowadzić do zbyt intensywnego wzrostu części nadziemnej. Rośliny stają się wtedy nadmiernie wybujałe, a ich przygotowanie do zimowego spoczynku może być słabsze.

Ostrożność należy zachować przede wszystkim na stanowiskach zasobnych w azot, po nawożeniu naturalnym oraz po przedplonach pozostawiających znaczne ilości tego składnika. Nie oznacza to jednak, że rzepak jesienią nie może odczuwać jego niedoboru. Przy przedłużającej się wegetacji i intensywnym tworzeniu biomasy dostępny azot może zostać szybko wykorzystany.

Objawem niedoboru może być zahamowanie wzrostu oraz charakterystyczne przebarwienia starszych liści. W takiej sytuacji konieczna jest ocena kondycji plantacji i, jeśli jest to uzasadnione, uzupełnienie azotu. Jednym z nawozów, które można wykorzystać w programie żywienia rzepaku, jest POLIFOSKA 21, dostarczająca azot oraz siarkę.

Siarka i magnez zwiększają efektywność nawożenia

Wysokie zapotrzebowanie rzepaku na siarkę sprawia, że składnik ten powinien być uwzględniony w programie nawożenia. Siarka uczestniczy w syntezie białek i ma bezpośredni wpływ na efektywne wykorzystanie azotu przez rośliny. Jej niedobór może więc ograniczać wykorzystanie azotu, nawet jeśli został on zastosowany w odpowiedniej ilości. Problem z dostępnością siarki może pojawiać się szczególnie na glebach lekkich, z których jest ona łatwo wymywana. Dlatego na takich stanowiskach warto zwrócić szczególną uwagę na regularne zaopatrzenie rzepaku w ten składnik.

Istotną rolę odgrywa również magnez, będący podstawowym składnikiem chlorofilu. Jego odpowiednia ilość jest niezbędna do prawidłowego przebiegu fotosyntezy i produkcji asymilatów. Niedobory magnezu mogą ograniczać efektywność całego procesu odżywiania roślin, dlatego również ten składnik powinien być uwzględniony w kompleksowym programie nawożenia.

MULTI B uzupełnieniem jesiennego programu nawożenia

Jesienne potrzeby rzepaku obejmują również mikroelementy, szczególnie bor, mangan, molibden, cynk i miedź. Ich dostępność zależy między innymi od odczynu gleby, jej zasobności oraz warunków pogodowych. Susza, nadmierna wilgotność czy niskie temperatury mogą ograniczać pobieranie składników przez rośliny, nawet jeśli znajdują się one w glebie.

Szczególne znaczenie w uprawie rzepaku ma bor. Pierwiastek ten uczestniczy w rozwoju systemu korzeniowego oraz wzroście młodych tkanek. Odpowiednie zaopatrzenie rzepaku w bor jest ważne już jesienią, gdy roślina buduje strukturę pozwalającą jej przetrwać okres zimowy.

W programie nawożenia warto więc uwzględnić rozwiązania, które oprócz podstawowych makroelementów dostarczają również składników potrzebnych w mniejszych ilościach. Przykładem jest MULTI B, nawóz zawierający azot, fosfor, potas, siarkę, wapń oraz bor. Takie połączenie pozwala uzupełnić jesienny program żywienia rzepaku o składniki, które wspierają zarówno rozwój roślin, jak i ich prawidłowe zaopatrzenie w bor.

MULTI B może być szczególnie interesującym rozwiązaniem tam, gdzie oprócz dostarczenia podstawowych składników pokarmowych istotne jest również uzupełnienie boru. W przypadku rzepaku nie należy bowiem patrzeć na mikroelementy w oderwaniu od całego programu nawożenia. Ich działanie jest najefektywniejsze wtedy, gdy rośliny mają jednocześnie zapewnione odpowiednie ilości podstawowych makroelementów.

Mangan, molibden, cynk i miedź też są potrzebne

Poza borem znaczenie dla jesiennego rozwoju rzepaku mają także inne mikroelementy. Mangan uczestniczy w fotosyntezie, tworzeniu chlorofilu oraz prawidłowym funkcjonowaniu systemu korzeniowego. Jego niedobory mogą występować szczególnie na glebach o wyższym odczynie.

Molibden bierze natomiast udział w gospodarce azotowej roślin. Przy niedoborze tego składnika pogarsza się wykorzystanie azotu, co może negatywnie wpływać na kondycję plantacji. Znaczenie mają również cynk i miedź, które uczestniczą w wielu procesach fizjologicznych i wspierają prawidłowy rozwój roślin.

Dokarmianie mikroelementami powinno być jednak prowadzone racjonalnie. Nie chodzi o zastosowanie możliwie największej liczby składników, lecz o uzupełnienie tych, których rzeczywiście może brakować. Podstawą powinna być obserwacja plantacji, analiza zasobności gleby oraz znajomość historii danego stanowiska.

Jesienne nawożenie powinno być przemyślane

Prawidłowe przygotowanie rzepaku do zimy nie jest efektem jednego zabiegu. To rezultat całej agrotechniki, począwszy od właściwego terminu siewu, poprzez ochronę przed szkodnikami i chorobami, aż po odpowiednie nawożenie. Rośliny nie powinny być jesienią ani głodne, ani nadmiernie pobudzone do wzrostu.

Podstawą programu powinno być odpowiednie nawożenie doglebowe, oparte na zasobności stanowiska i zakładanym plonie. Nawozy wieloskładnikowe, takie jak POLIFOSKA, oraz nawozy fosforowe, takie jak POLIDAP®Zobacz produkt, pozwalają zapewnić roślinom niezbędne makroelementy. W razie potrzeby program można uzupełnić o POLIFOSKĘ 21 oraz rozwiązania zawierające dodatkowe składniki, takie jak MULTI B.