Zimowe warunki, a kondycja ozimin
Przebieg pogody w okresie zimowym ma kluczowe znaczenie dla stanu upraw ozimych. Zmiany temperatur, brak okrywy śnieżnej oraz wahania warunków atmosferycznych mogą w istotny sposób wpływać na zdolność roślin do bezpiecznego przetrwania zimy i ich dalszy rozwój wiosną.
Znaczenie mrozu dla hartowania roślin
Utrzymujące się pod koniec listopada ubiegłego roku niskie temperatury sprzyjały prawidłowemu hartowaniu roślin zbóż ozimych oraz rzepaku ozimego. Proces ten zwiększa odporność roślin na późniejsze spadki temperatury. Problem pojawia się jednak w sytuacji, gdy mroźnej aurze nie towarzyszy warstwa śniegu, a następnie następuje okres ocieplenia. Dodatnie temperatury zimą są szczególnie niekorzystne dla roślin pozostających w stanie spoczynku, ponieważ zakłócają ich naturalny cykl rozwojowy.
Rozhartowanie jako zagrożenie dla przezimowania
Zimowe ocieplenia prowadzą do stopniowego rozhartowywania roślin, co znacząco zwiększa ryzyko ich uszkodzenia podczas kolejnych mrozów. Skuteczne przezimowanie zależy jednocześnie od wielu czynników, takich jak kondycja i zdrowotność roślin, poziom ich odżywienia, stopień zahartowania, cechy odmianowe, a także głębokość osadzenia szyjki korzeniowej. Szczególnie wrażliwym elementem roślin na wymarzanie pozostaje system korzeniowy.
Odporność ozimin na niskie temperatury
Dobrze zahartowane oziminy potrafią znieść znaczne spadki temperatury, zwłaszcza gdy gleba jest chroniona warstwą śniegu. Największą odpornością na mróz charakteryzuje się żyto, które wytrzymuje temperatury sięgające nawet -20°C. Pszenica zachowuje bezpieczeństwo do około -21°C. Jęczmień ozimy jest bardziej wrażliwy i bez okrywy śnieżnej ulega uszkodzeniom już przy -15°C, natomiast przy obecności śniegu jego tolerancja wzrasta. Rzepak ozimy należy do najbardziej podatnych na mróz, a jego odporność silnie zależy od stopnia zahartowania i obecności pokrywy śnieżnej, która może znacząco ograniczyć straty mrozowe. Dla roślin rzepaku temperatury graniczne powodujące wymarzanie rzepaku ozimego to -18°C bez okrywy śnieżnej, natomiast -23°C z występującą 10-cio centymetrową okrywą śnieżną. Warto wspomnieć, że słabo zahartowany rzepak będzie wymarzać już przy -10 do -12°C bez okrywy śnieżnej i -13 do -18°C z 10-cio centymetrową okrywą śnieżną.
