Wschody zbóż ozimych to moment, w którym rolnik powinien rozpocząć obserwację plantacji pod kątem obecności mszyc. Ciepła jesień sprzyja ich przemieszczaniu się na młode rośliny, a wraz z nalotami wzrasta ryzyko porażenia wirusem żółtej karłowatości jęczmienia (BYDV).

Ciepła pogoda sprzyja nalotom

Przebieg pogody jesienią ma istotne znaczenie dla aktywności mszyc. Bardzo ciepły sierpień 2026 r. oraz temperatury przekraczające 20°C pod koniec września stwarzały warunki sprzyjające ich przemieszczaniu się między roślinami żywicielskimi a młodymi oziminami. Mszyca czeremchowo-zbożowa może rozwijać się również na kukurydzy, nawet do września lub października. Od połowy września pojawiają się formy uskrzydlone, które mogą zasiedlać wcześnie wysiane zboża. Dlatego obserwacją należy objąć jęczmień, pszenicę, pszenżyto i żyto już od momentu wschodów.

Największym zagrożeniem jest wirus BYDV

Bezpośrednie skutki żerowania mszyc nie są najważniejszym problemem w jesiennej uprawie zbóż. Znacznie poważniejsze konsekwencje może mieć przenoszony przez nie wirus żółtej karłowatości jęczmienia. Mszyce pobierają go podczas żerowania na zakażonych roślinach, a następnie mogą przekazywać kolejnym gospodarzom. Istotnym wektorem jest mszyca czeremchowo-zbożowa. Nie każdy osobnik przenosi jednak wirusa, dlatego sama obecność owadów nie przesądza o wystąpieniu infekcji.

Wczesne zakażenie zwiększa ryzyko strat

Młode rośliny są szczególnie narażone na negatywne skutki infekcji. Im wcześniej wirus dostanie się do ich tkanek, tym poważniejsze mogą być konsekwencje dla dalszego rozwoju i plonowania. Z tego względu nie należy czekać na pojawienie się charakterystycznych objawów choroby. Podstawą ograniczania ryzyka jest wczesne rozpoznanie zagrożenia i systematyczna ocena obecności mszyc na plantacji.

Które pola wymagają szczególnej uwagi?

Podwyższone ryzyko dotyczy przede wszystkim wcześnie wysianych ozimin, które przez dłuższy czas pozostają narażone na naloty owadów. Szczególnie dokładnie należy obserwować pola położone w sąsiedztwie samosiewów zbóż, traw oraz kukurydzy. Rośliny te mogą stanowić miejsce utrzymywania się mszyc i źródło wirusa. W kolejnej części wyjaśniamy, jak prawidłowo prowadzić lustrację i oceniać, kiedy zagrożenie wymaga reakcji.